سوداگران با سود بازار سرمایه در بازار مسکن سفته بازی خواهند کرد!

کاهشی شدن قیمت مسکن در فروردین سال و تمایل به سرمایه گذاری در بورس،موضوع موجب شده که بسیاری از مشتریان بازار مسکن ‏تصور کنند با کاهش تقاضا در بازار مسکن و رویگردانی دلالان و سفته‌بازان از این بازار، قیمت‌ها باز هم ‏کاهش بیشتری خواهد داشت.

کارشناسان می‌گویند فاکتور‌های افزاینده قیمت مسکن پابرجا است و به زودی افزایش قیمت به ‏بازار برمی‌گردد.

کاهشی شدن قیمت مسکن در فروردین سال ٩٩ در شرایطی رخ می‌دهد که صف‌های ‏عریض و طویل برای گرفتن کد سهامداری در بورس تشکیل شده و جهش‌های پی‌درپی شاخص بورس ‏سرمایه‌گذاران را به آن سمت کشیده است. این موضوع موجب شده که بسیاری از مشتریان بازار مسکن ‏تصور کنند با کاهش تقاضا در بازار مسکن و رویگردانی دلالان و سفته‌بازان از این بازار، قیمت‌ها باز هم ‏کاهش بیشتری خواهد داشت. ‏

با این حال کارشناسان اقتصاد و بازار مسکن چنین اعتقادی ندارند. پیمان مولوی، دبیر کل انجمن اقتصاددانان ‏ایران در صفحه اینستاگرامی خود نوشته است که سوداگران پس از آنکه از بازار سرمایه سودهای کلانی ‏گرفتند، برای ذخیره این سود هنگفت به بازار مسکن می‌آیند و مشغول سفته‌بازی در این بازار می‌شوند.

‏ سعید آسویار، کارشناس اقتصاد مسکن می‌گوید عامل کاهش جزئی قیمت مسکن در ‏فروردین شیوع بیماری کرونا بوده است و این روند ادامه‌دار نخواهد بود. زیرا با افزایش هزینه‌های تمام شده ‏مسکن در ماه‌های آینده و از آن سمت کافی نبودن عرضه مسکن به بازار، قیمت‌ها دوباره افزایشی می‌شود. ‏ بنا بر اعلام وزارت راه و شهرسازی، بازار مسکن ایران در سال به حدود یک میلیون واحد مسکونی جدید نیاز ‏دارد اما میزان عرضه مسکن به بازار تنها حدود ٣٠٠ تا ٣٥٠ هزار مسکن است. این در حالی است که ‏شکاف طبقاتی موجب شده توزیع مسکن در بازار مناسب نباشد و در حالی که تعداد واحدهای مسکونی ‏بیشتر از ٢٥ میلیون خانوار است، برخی خانواده‌ها بیشتر از یک مسکن دارند و برخی فاقد مسکن‌اند.

‏ قیمت مسکن نزولی شد

‏ معاملات مسکن در تهران طی فروردین‌ماه به کمتر از ١٢٥٠ واحد مسکونی رسید که ٨٨ درصد از اسفندماه ‏سال گذشته کمتر بود و به همین سبب هم متوسط قیمت مسکن در پایتخت با ٢درصد کاهش نسبت به ‏آخرین ماه سال پیش روبه‌رو شد.‏

‏ این شرایط موجب شده تا برخی از خود بپرسند آیا بالاخره ترمز افزایش قیمت مسکن کشیده شده است یا ‏این ریزش حجم معاملات و در پی آن ریزش جزئی قیمت که به دلیلی شیوع بیماری کووید- ١٩ رخ داده، ‏کوتاه‌مدت است و با کمرنگ شدن یا رخت بر بستن این بیماری بازار مسکن به وضعیت پیشین باز‌خواهد ‏گشت و دوباره بالا رفتن شیب قیمت‌ها را در این بازار نظاره‌گر خواهیم بود؟ سوالی که عمده کارشناسان در ‏پاسخ به آن می‌گویند هیچ‌یک از مولفه‌های مسبب کاهش قیمت مسکن در بازار مشاهده نمی‌شود تا امیدوار ‏باشیم کاهش قیمت‌ها پایدار باشد.‏

این روز‌ها در بازار مسکن چه می‌گذرد؟

روزهای کرونازده بازار مسکن سبب شد تا رکورد کف معاملات در این بازار شکسته شود و آن‌طور که اطلاعات ‏سامانه رهگیری معاملات املاک نشان می‌دهد فروردین امسال در تهران حجم فروش آپارتمان به شکل ‏بی‌سابقه‌ای سقوط کرده و به ١٢٤٣ واحد مسکونی رسیده است.‏

این سقوط معاملات در ماه نخست سال دلیلی شده تا ترمز افزایش قیمت مسکن فعلا کشیده شود و آن‌طور که ‏بانک مرکزی در آخرین گزارش خود آورده است متوسط قیمت مسکن در تهران با ٢درصد کاهش در فروردین‌ ‏‏٩٩ نسبت به اسفند‌ ٩٨ به هر متر مربع ١٥میلیون و ٢٩٠ هزار تومان برسد.‏

مهار تورم ملکی در شرایطی است که کارشناسان شیوع بیماری کرونا را مسبب آن می‌دانند. آسویار نیز با تأیید نظر همکاران خود می‌گوید: «عامل مهار متوسط قیمت‌ها در بازار مسکن پایتخت حتما شیوع بیماری ‏کروناست که منجر به کاهش مراجعات و رفت‌وآمد به بازار مسکن در فروردین‌ماه و امتداد بخشی از این ‏روند در اردیبهشت ماه شده و در نتیجه سقوط بی‌سابقه حجم معاملات مسکن طی یک ماه در فروردین‌ماه ۹۹ ‏را مشاهده کردیم که عاملی شد برای توقف روند رشد قیمت‌ها در بازار مسکن.‏

رکود سنگین در بازار مسکن پس از کرونا

در حالی که در فروردین ماه امسال تعداد خانه‌های معامله‌شده به هزارو٢٤٣ واحد مسکونی رسیده است، با ‏نگاهی به داده‌های بازار مسکن طی یک‌سال گذشته بهتر می‌توان دید عمق رکود تقاضا در بازار مسکن تا ‏کجاست آن هم هنگامی که داده‌ها می‌گویند فروردین ماه‌ سال گذشته حدودا ٤‌هزار معامله صورت گرفته ‏است و در مردادماه همین‌ سال نیز که کمترین میزان معاملات خرید مسکن در شهر تهران به ثبت رسید، ‏معادل ۲هزارو۹۰۰ فقره معامله خرید آپارتمان در تهران ثبت شد.‏

از سوی دیگر داده‌های بازار مسکن نشان می‌دهد قیمت‌ها در این بازار طی اسفند‌ماه به شکل ‏غافلگیرکننده‌ای با افزایش قابل توجه روبه‌رو شد و نسبت به بهمن ماه سالی که گذشت ۷/ ۸‌درصد بیشتر بود ‏که بالاترین میزان تورم ماهانه مسکن از زمان اوج جهش قیمت در ‌سال ۹۸ به بعد بوده است. همچنین حجم ‏معاملات در آخرین ماه ‌سال ٩٨ نیز که با اعلام رسمی ورود بیماری کرونا همراه شده بود، نزولی به پایان رسید ‏و حدود ۹هزار فقره آپارتمان در این ماه معامله شد و به این ترتیب میزان معاملات ماهانه مسکن در اسفند ماه ‏نزدیک ۲۴‌درصد نسبت به بهمن‌ماه کاهش یافت.‏

بازار مسکن در ادامه به کدام سو خواهد رفت؟

با توجه به اینکه در روزهای رفته از اردیبهشت‌ماه نیز روند رکود تقاضا با شیب کندتری ادامه یافته است، ‏حال بسیاری می‌پرسند در شرایطی که هنوز تکلیف بیماری کووید-١٩ روشن نشده که یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری ‏این رکود تقاضا و افت میانگین قیمت‌هاست، آیا باید شاهد بیشتر کاهش قیمت‌ها در بازار مسکن باشیم؟

در پاسخ به این سوال، آسویار می‌گوید: «کووید-١٩ به‌عنوان تأثیرگذار‌ترین پارامتر این روز‌های ‏بازار مسکن که بر بسیاری از فاکتور‌های تعیین قیمت‌ها تأثیر گذاشته است، قطعا تأثیر کوتاه‌مدت خود را در ‏بازار مسکن ادامه خواهد داد، اما عمق این موضوع به اندازه فروردین ماه نخواهد بود و در ادامه تا ابتدای ‏تابستان که پارامتر‌های دیگری هم به بازار وارد می‌شوند، شاهد ثبات میانگین قیمت‌ها خواهیم بود. اما از آن ‏پس به نظر با فروکش‌کردن تب تند کرونا در کشور و افزایش فصلی تقاضا به‌عنوان مهم‌ترین عوامل در کنار ‏پایداربودن مولفه‌های افزاینده قیمت‌ها در بازار مسکن همچون کاهش پروانه‌های ساخت صادرشده در طول ‏یک‌سال گذشته، صعود بالای قیمت مصالح ساختمانی و رکود در تولید که در نتیجه منجر به عرضه مسکن ‏پایین‌تر از تقاضا خواهد بود، شاهد روند صعود دوباره قیمت‌ مسکن خواهیم بود.»‏ او همچنین می‌افزاید: «هم‌اکنون نه سمت عرضه مسکن قادر به تعدیل قیمت‌هاست و نه سمت تقاضا توان ‏مالی کافی برای خرید ملک دارد. از سوی دیگر بخش قابل توجهی از خریداران بازار که نگاه ‏سرمایه‌ای به این بازار دارند، در ماه‌های گذشته خرید گران را به انگیزه گران‌تر فروختن انجام داده‌اند و این ‏موضوع به یک وصله ناجور در بازار مسکن تبدیل شده است که سبب رشد قیمت‌ها در تابستان خواهد شد.»‏

این کارشناس اقتصاد مسکن خاطرنشان می‌کند: «طی ماه‌های پیش‌رو و به‌خصوص در تابستان آنچه با وجود ‏نبود توان خرید در ۹۰‌درصد متقاضیان مصرفی منجر به تداوم رشد قیمت‌ها در بازار مسکن می‌شود، به قرار ‏داشتن بازار معاملات در سیطره سفته‌بازان مربوط می‌شود. درواقع علت ادامه روند صعودی قیمت‌ها باوجود ‏نبود تقاضای مصرفی موثر البته در کنار تمام عوامل پیش گفته شده، معاملات سفته‌بازان و تقاضای آنهاست. ‏این موضوع همچنین سبب خواهد شد تا ادامه روند صعودی قیمت‌ها در بازار مسکن طی ماه‌های تابستان و ‏پاییز منجر به رسیدن رابطه قیمتی مسکن و نرخ‌های موجود در بازار اجاره به بالاترین حد خود شود.»‏